Page 125 -

โครงการหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ด้านการเกษตร เฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว

ถูกบังคับใหยอมทําตามดวยความจําใจ ความหลง หรือความโงเขลาเบาปญญา เปนคนถูกสนตะพาย

เหมือนวัวควายที่ถูกสนตะพายเพื่อจูงไปไหน ๆไดสะดวก เนื่องจากเชือกที่รอยจมูกจะทําใหวัวควายเจ็บ

ถาขัดขืนหรือถูกดึงแรง ๆ) สวนปลายอีกขางหนึ่งของเชือกเสนนั้นก็จะผูกกับหลักไมยาว ๆเพื่อใชปกฝง

ลงไปในดิน วัวก็จะถูกลามใหกินหญาอยูเฉพาะในบริเวณรอบ ๆหลักที่ลามเชือก บางครั้งก็พูดเปรียบเทียบ
ขาราชการวา ไดรับเงินเดือนหรือรายไดจํากัดจําเขี่ยเฉพาะที่หลวง (ราชการ) กําหนดใหเหมือนวัวถูกลาม

ใหกินหญา วัวที่ถูกลามกับหลักใหกินหญาจะเดินวนไปรอบ ๆหลัก ในบางครั้งวนไปหลาย ๆรอบจนเชือก

พันกับหลัก จนวัวไปติดกับหลัก เรียกวา วัวพันหลัก เดินไปไหนไมไดอีกเลย คนที่เคยอานเรื่องรามเกียรติ์

ตอนทาวมาลีวราชวาความระหวางทศกัณฐ (แปลวา ผูมีสิบคอ) กับพระราม กรณีลักพานางสีดาซึ่งเปน

เมียพระราม ปรากฏวาทศกัณฐใหการวกวนจนทาวมาลีวราชตัดสินวาใหการแบบวัวพันหลัก คือ วนไปวนมา

จนในที่สุดคนผิดก็คือทศกัณฐนั่นเอง หรือในอีกความหมายหนึ่งมาจากสํานวนเดิมวา แมสื่อแมชัก ไมได

เจาตัว เอาวัวพันหลัก หมายความวา ชายที่ใชแมสื่อไปติดตอหญิงที่ตนชอบ เมื่อไมไดหญิงคนนั้น เลยเอา

แมสื่อนั่นเองเปนภรรยา [ภาษิต คําพังเพย สํานวนไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน (แกไขเพิ่มเติม) พ.ศ. 2545]

ชาวบานในชนบทเลี้ยงวัวควายไวใชแรงงานในการไถนาเปนหลัก ไมไดเลี้ยงวัวควายเปนอาชีพ

อาหารที่เลี้ยงวัวควายจึงเปนหญาและวัชพืชที่ขึ้นเองตามธรรมชาติในพื้นที่ที่มิไดทํานาหรือเพาะปลูกพืช

อื่น การทํานาและการเพาะปลูกจะอยูระหวางเดือนกรกฎาคมหรือเดือนสิงหาคม ถึงเดือนตุลาคมหรือ
พฤศจิกายน ในชวงเวลานี้วัวควายตองกินฟาง (straw) เปนอาหารหลัก มีหญาและพืชสดที่เจาของเกี่ยว

หรือตัดมาใหกินบางเปนสวนเสริม หลังฤดูเพาะปลูกวัวควายจะถูกปลอยออกไปเล็มหญากินเองตาม

ทุงนาที่มีทั้งตอซัง (stubble) และหญาเขียว ตนขาวที่ถูกเก็บเกี่ยวรวงขาวแลวจะเหลือตอซังอยูในนา

ภูมิปญญา วัฒนธรรม วัฒนธรรม และและสํานวนไทยจากไรนาสํานวนไทยจากไรนา 107107

ภูมิปญญา