Page 8 -
P. 8

โครงการหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ด้านการเกษตร เฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว




                1                      นิเวศวิทยาและการระบาดของโรคพืช
                บทที่











                                                                             ดร.พัชรวิภา ใจจักรค�า







                นิเวศวิทยาและการแพร่กระจายของเชื้อสาเหตุโรคพืช


                เชื้อรา
                      เชื้อราสาเหตุโรคพืชส่วนใหญ่มีช่วงชีวิตที่อยู่กับพืชอาศัยและช่วงชีวิตที่อยู่ในดินหรือเศษซากพืช แบ่งเป็น

                ประเภทต่าง ๆ ดังนี้
                      1. obligate parasite ในการเจริญเติบโตและการสืบพันธุ์ของเชื้อรากลุ่มนี้ ต้องอาศัยอยู่กับพืชที่มีชีวิต

                เท่านั้น เช่น เชื้อราสนิม เชื้อราน�้าค้าง เชื้อราแป้ง
                      2. facultative saprophyte เป็นเชื้อราที่อาศัยอยู่กับพืชที่มีชีวิต แต่เมื่อพืชอาศัยตายก็สามารถอาศัย
                ในดินหรือเศษซากพืช โดยด�ารงชีวิตแบบ saprophyte ได้ เช่น Phytophthora, Venturia

                      3. facultative parasite เป็นเชื้อราที่ปกติอาศัยอยู่ในดินหรือเศษซากพืช โดยด�ารงชีวิตแบบ saprophyte
                แต่เมื่อสภาพแวดล้อมเหมาะสมและพืชอาศัยอ่อนแอ เชื้อรากลุ่มนี้สามารถเข้าท�าลายพืชและท�าให้พืชเกิดโรคได้

                เช่น Pythium, Rhizopus
                      เชื้อราสาเหตุโรคแต่ละประเภทจะมีต�าแหน่งการเจริญในพืชอาศัยแตกต่างกัน เชื้อราบางประเภทเจริญ
                เฉพาะบริเวณผิวพืช แต่ส่ง haustorium เข้าไปในชั้น epidermis ของพืชเพื่อดูดอาหาร เช่น เชื้อราแป้ง;

                เชื้อราบางประเภทเจริญระหว่างชั้น cuticle และ epidermis ของพืช เช่น Venturia สาเหตุโรค apple
                scab; เชื้อราบางประเภทเจริญในท่อล�าเลียง xylem ของพืช เช่น Fusarium สาเหตุโรคเหี่ยว; เชื้อราบาง

                ประเภทเจริญได้เฉพาะในพืชที่มีชีวิตเท่านั้น (obligate parasite) เช่น เชื้อราสนิม เชื้อราน�้าค้าง เชื้อราแป้ง;
                แต่ไม่ว่าเชื้อราจะเจริญบริเวณใดก็ตาม เชื้อราส่วนใหญ่จะสร้างส่วนขยายพันธุ์ใกล้ผิวของพืชเพื่อให้แพร่กระจาย
                ได้ง่ายและรวดเร็ว

                      ในพืชยืนต้นเชื้อราอยู่ข้ามฤดูในตาของพืช และบริเวณเนื้อเยื่อที่เป็นโรคทั้งที่อยู่บนต้นและที่ร่วงจากต้น
                ส่วนพืชปีเดียวหรือพืชล้มลุกเชื้อราอยู่ข้ามฤดูในดิน เศษซากพืช เมล็ด ส่วนขยายพันธุ์พืช วัชพืช และพืชอาศัยอื่น

                เชื้อราส่วนใหญ่แพร่กระจายด้วยสปอร์ รองลงมาคือแพร่กระจายด้วยส่วนของเส้นใยและ sclerotium
                โดยมีตัวกลางในการแพร่กระจาย ได้แก่ ลม น�้า นก แมลง สัตว์อื่น ๆ และมนุษย์ ซึ่งลมเป็นตัวกลางที่มีบทบาท
                มากที่สุดในการแพร่กระจายสปอร์ เพราะสามารถพัดพาสปอร์ไปได้ไกล เชื้อราบางประเภทแพร่กระจายผ่านน�้า

                หรือแมลงเป็นหลัก เช่น เชื้อรากลุ่ม myxomycetes, oomycetes และ chytridiomycetes สร้าง zoospore
                อาศัยน�้าในการแพร่กระจาย




                                                                                                               1
                                                                               บทที่ 1  นิเวศวิทยาและการระบาดของโรคพืช
                                                                                                   ดร.พัชรวิภา ใจจักรค�า
   3   4   5   6   7   8   9   10   11   12   13